محمد على خان رشوند
مقدمه 33
مجمل رشوند ( فارسى )
به گمان او همان رشوند هستند - در محال آذربايجان زندگى مىكنند . به هر صورت امروز رشوندها ، بخشى در رودبار الموت ، عدهاى هم در قزوين ، تهران و شمال ايران پراكنده شدهاند . خاندان محمّد على خان رشوند . صاحب كتاب مينودر يا باب الجنهء قزوين در باب پيشينهء تاريخى رشوند ، اجداد و خاندان محمد على خان رشوند - نويسندهء كتاب حاضر - مىنويسد : « . . . معروف است اين طايفه را از پيرامون هرات به قزوين كوچ داده و آنها را در رودبار خاكى و تختهقاپى كردهاند . رؤساى اين طايفه ظاهرا در رديف سركردگان سوار بودهاند . يكى از آنها - به نام برخوردار خان - در جنگ با اوزبكها موفقيتى به دست آورده ، گروهى را اسير مىكند . در ميان اسرا اسكندر بيك نامى بوده است با پسرانش بنام نجف على و حاجى على و آقا خان بيك . رفتار برخوردار خان با آنها رفتار آقا و بنده يا عبد و مولا بوده . و بعد از برخوردار خان پسرش محمد على خان نيز با آنها همان رويه را داشته است كه با غلامان معمول و متداول بوده . پس از مرگ محمد على خان ، فرزندش محمد زمان خان ، صغير بوده و به جهاتى او را به گيلان مىبرند . نجف - على بيگ پسر اسكندر بيگ ، ميدان را خالى ديده با استفاده از قدرت و نفوذ برخوردار خان و اولاد او ، بناى دستاندازى به املاك رعايا و خريد و ضبط آنها را مىگذارد و بدين ترتيب شخصا داراى ثروت و اقتدار مىشود . محمد زمان خان هنگامى كه به سن بلوغ مىرسد از گيلان به قزوين مىآيد و بهعنوان اينكه نجف على بيگ غلام من بوده و به قاعدهء « العبد و ما فى يده كان لمولاه » املاك او تعلّق به من دارد ،